Liever Niet op Vakantie

13-06-2012

'Vakantie' zegt de boer. 'Vakantie is voor mensen die uit de stad komen. Wij hebben geen vakantie nodig. Dit is het mooiste wat er is. En bovendien wonen wij al in Drenthe. Wij zijn altijd op vakantie. Ze gaan dan wel èèn keer per jaar een week. Maar van hem hoeft dat allemaal niet. 'Maar ja'. En dat kost alleen maar geld. En voor hem dubbel zo veel. Hij moet namelijk niet alleen de vakantie betalen. Hij moet daar bovenop ook nog personeel inhuren om de boerderij draaiende te houden. 'Je kunt natuurlijk niet zeggen we doen de boerderij even een weekje dicht.'  En eigenlijk kost dat hem nog veel meer, want die ingehuurde mensen die maken altijd fouten. Doen dingen natuurlijk net even anders dan hij dat zou doen. En dat moet dan weer allemaal hersteld worden. En dat kost ook allemaal weer geld. Hij gaat dan wel, maar echt lekker gaat hij eigenlijk nooit en liever zou hij het dus helemaal niet doen. 'Maar ja.'

Hij houdt van deze sector. Dit is zijn leven. Fantastisch werk. Hij wil me wel meenemen, al begrijpt hij niet zo goed waarom. 'Maar als je tegen bent', zegt hij 'heeft het niet zoveel zin dat je komt'. Dat gesprek voert hij gewoon niet meer, want waarom zou je zo'n discussie aangaan. 'Je komt toch geen stap dichterbij elkaar en uiteindelijk heb je alleen verliezers. Iedereen is welkom, maar je moet wel open staan'. Ik beloof open te zullen staan. Maar zelfs dan moet ik blijven oppassen met wat me voor de mond komt. Als hij het deurtje van de stal opent, slaat ons een opgewarmde zoete geur in het gezicht. Er achter bevind zich een zee van geel dons. Ik zeg: 'wauw, ik heb nog nooit zoveel kippen bij elkaar gezien'. De boer reageert stekelig en zegt: 'En ik heb nog nooit met een kunstenaar in de auto gezeten.'

Hij is een grote kippenboer. Al vind hij zelf dat dat allemaal best wel meevalt. 'Dat is wat de mensen in het dorp denken'. Hij heeft meer dan acht schuren en dat betekend, omdat zich in elke schuur 30.000 vleeskippen bevinden, hij daarmee al boven het maximum-quotum zou zitten dat demissionair staatssecretaris Bleeker vorige week voorstelde. En hij blijft schuren opkopen. Investeren. Risico's nemen hoort er bij. Het is niet dat hij er uiteindelijk zoveel aan overhoudt.
Naast de kippen heeft hij ook nog landbouwgrond, waar hij de voor de veenkoloniën gebruikelijke gewassen verbouwd: Aardappels, bieten en graan. Hij heeft èèn medewerker in dienst. De meeste boeren in de omgeving werken alleen. Zijn vrouw doet de administratie.

De boer doet niet aan sport. Onzin. Hij is toch de hele dag in beweging. Hij staat altijd voor de wekker op. Om half zes staat hij naast z'n bed. Dan gaat hij alle stallen bij langs. 'Je kan niet zeggen, vandaag heb ik even geen zin'. Daarna gaat hij het land op. Altijd wat te doen. Het meeste doet hij zelf. 'Vandaag moest er weer een tractor gerepareerd worden.' s Avonds weer een rondje langs alle stallen en dan naar bed. En als er iets gebeurd. Bijvoorbeeld iets mis gaat met de voeding, de ventilatie of de verwarming. Dan moet hij er gelijk naar toe. En dan blijft hij net zolang tot het probleem verholpen is. Daarna kan hij pas weer naar bed. 'Je kan nooit zeggen, nu even niet'. Hobby's heeft hij niet echt. Zijn vrouw heeft nu haar yoga-avond. Hij zou dat niet kunnen. Hij zou toch alleen maar met z'n hoofd bij de boerderij zitten. 'En dan zit je niet rustig'.

We bekijken vijf schuren. De kuikens die er zitten, honderdvijftigduizend dus, zijn net een paar dagen geleden gearriveerd. Over iets meer dan vijf weken zijn ze volgroeid en gaan ze naar de slacht. 'Echt waar, in slechts zes weken?', vraag ik. En wederom voelt de boer zich blijkbaar aangevallen. Hij reageert geprikkeld. 'Door alle eisen die de consumenten tegenwoordig stellen, verbeteren de omstandigheden en dus groeit zo'n kip nog sneller. En dan zegt iedereen weer: 'Jèè, wat groeit die snel.' Hij pakt voorzichtig een kuiken op en zegt 'kijk dan toch! Mooi in de veren. Prachtig, die vleugeltjes'.

Albert Heijn weet al een jaar van te voren wat voor een actie ze zullen hebben. Hoeveel gram kip ze in hun plastic bakjes willen hebben. 'Het is gewoon een productie-proces, wij zijn daarin de de derde stap.' Alles is geautomatiseerd. De hoeveelheden voedsel en water. De temperatuur. Alles wordt bijgehouden. Wordt verplicht bijgehouden. Hij doet steekproeven om te kijken hoe het met de groei staat. Die gegevens geeft hij door aan de slachterij. Als de kippen dan precies op het voor Albert Heijn goede gewicht zijn, krijgt hij een seintje van de slachter en dan gaan ze op transport. 'Geen dag eerder of later. Dat is de uitdaging. Dat moet je goed doen. Dan kun je plusjes verzamelen en komen ze de volgende keer weer bij jou inkopen. In Nederland is nooit een overschot.'

Hij stapt over de plank die er voor zorgt dat de kippen de niet uit de schuur ontsnappen als de deur open is. Er lijkt een probleempje te zijn met de automatische voedsel distributie. Langzaam verplaatst hij zich door honderden vierkante meters kuiken naar de achterkant van de schuur. Hij schopt tegen het zaagsel waarmee de vloer bedekt is. 'Sloffen noemen we dat'. De kuikens stuiven alle kanten op. Ik zie hem slechts èèn keer bijna èèn vertrappen, maar ook deze toekomstige kippenboutjes ontsnappen fladderend een nipte dood.

'Ik leef voor die beesten' zegt hij als hij het probleem verholpen heeft. 'Als je dan zo'n stal ziet, vlak voordat ze op transport gaan. Een deken van witte veren. Gezonde rode kammen. Dat is het mooiste wat er is'.

Hij ziet niet hoe het anders kan. 'Ja, een paar cent er bij per kip'. Dan zou hij ze gelijk meer ruimte meer kunnen geven. 'Maar als de mensen dat niet willen betalen.'
'Als de retailers het goedkoper kunnen krijgen, en die retailers zijn ook allemaal familie van ons, maar desondanks, als ze het goedkoper kunnen krijgen in bijvoorbeeld Brazilië of Rusland, dan kopen ze het gewoon daar. Hier zijn de regels strikt en daar hebben we helemaal geen zicht en invloed meer op het dierenwelzijn. 'De consument wil van alles, maar als puntje bij paaltje komt, als het bij Albert Heijn ligt, wordt alles verkocht.'

'Weet je wat fijn is', zegt de boer als we terugrijden 'Ik heb alle vrijheid. Ik heb een vrij beroep. Mijn zus werkt in de thuiszorg die moet al maanden van te voren aangeven of ze een dag vrij wil. Ik hoef dat nooit iemand te vragen. Als ik morgen plotseling naar een begrafenis moet, of naar een huwelijk ga, Dan sta ik gewoon twee uur eerder op, werk ik gewoon twee uur langer door. Dat kan gewoon'.